Cơ quan chức năng phát hiện và cảnh báo về độc chất vàng ô trong chăn nuôi gà, hiệp với giá rẻ mạt để nhuôm màu thịt gà cho bắt mắt rồi tung ra thị trường. Vậy chất này độc hại như thế nào? 

Bài viết dưới đây nhằm đưa them những thông tin khoa học về các chất nhuộm màu vàng cho thịt gà này: 

Định danh các chất nhuộm vàng công nghiệp 

Các chất màu vàng công nghiệp hay được sử dụng trong sản xuất vải, giấy một ít được dùng trong quân đội để làm đạn khói màu. Có ba chất nhuộm màu vàng đang được sử dụng hiện nay là VAT yellow1, VAT yellow2 và VAT yellow4. Hầu hết các chất nhuộm màu này được sản xuất tại Trung Quốc, một ít tại Ấn Độ. 

Công thức hóa của cả 3 chất đều có nhân anthraquinones, một nhân thơm có đa vòng. Vì cấu tạo đa vòng như thế, các chất nhuộm màu này không tan trong nước, cồn, và các dung môi hữu cơ thông thường; chỉ tan được trong dung môi đặc biệt hay có thêm chất xúc tác. 

Khả năng gây độc 

Các chất màu công nghiệp kích thích gây ra viêm và phù nề tại chỗ, đặc biệt là tại niêm mạc, màng nhầy. 

Da, miệng, mũi, và mắt là thường bị ảnh hưởng nhất. Da tiếp xúc thuốc nhuộm màu sẽ bị mẫn đỏ, ngứa, sung đau, viêm nhiễm, hoại tử. 

Sau khi hít vào, nạn nhân sẽ ho, khó thở, thở nhanh, thở khò khè, co thắt phế quản, viêm đường hô hấp. Nếu chất màu đi vào đường tiêu hóa, sẽ gây buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy và rất phổ biến. 

Nguy cơ gây ung thư và đột biến gen 

Ở người, vì đây là chất màu công nghiệp, không có nghiên cứu thực nghiệm. Nhưng căn cứ vào cấu tạo hóa học, Viện Ung thư quốc gia NCI Hoa Kỳ, Cơ quan Nghiên cứu Ung thư quốc tế (International Agency for Research on Cancer IARC), của Tổ chức Y tế thế giới WHO xếp các thuốc nhuôm VAT yellow thuộc nhóm 3 Các chất gây ung thư. 

Các thực nghiệm trên chuột cho thấy tuy độc tính tại chỗ rất cao, nhưng các chất màu công nghiệp chỉ gây một số u lympho và chưa thấy gây các ung thư toàn thể khác. 

Có thể dùng làm phụ gia thực phẩm không? 

Ăn uống là con đường chính để đưa thực phẩm, chất dinh dưỡng, vào cơ thể con người. Do đó, ăn uống cũng là con đường chính để chất độc xâm nhập và gây tác hại, nếu chúng ta không lưu ý vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP). 

Khác với kinh tế, doanh nhân được làm tất cả mọi việc luật pháp không ngăn cấm, thực phẩm muốn lưu thông trên thị trường phải được ngành y tế, ủy ban VSATTP quốc gia cho phép. 

Các chất màu công nghiệp không phải là chất phụ gia thực phẩm nên chắc chắn cho vào thức ăn là phạm pháp. Khả năng gây độc của các chất màu công nghiệp là rất lớn trên người và động vật thí nghiệm. 

Khả năng gây ung thư và đột biến gien đã được Viện Ung thư quốc gia NCI Hoa Kỳ, Cơ quan Nghiên cứu Ung thư quốc tế (International Agency for Research on Cancer IARC), của Tổ chức Y tế thế giới WHO cảnh báo. 

Đôi điều bàn luận 

Ở Việt Nam, tuy chưa có ý kiến, chỉ dẫn chính thức của cơ quan chức năng, người tiêu dùng cũng nên: 

(1) theo cách lựa chọn của xã hội văn minh tiên tiến, không dùng những thực phẩm chưa được phê chuẩn (approve) cho phép tung ra thị trường, ở Mỹ chỉ thực phẩm được cơ quan Quản lý Thuốc và Thực phẩm FDA phê chuẩn mới được lưu hành, 

(2) trước mắt không dùng thịt gà “sơn” thuốc nhuộm màu công nghiệp. 

TS.BS Trần Bá Thoại 

Ủy viên BCH Hội Nội tiết Việt Nam

Click đọc ngay…

Ngộ độc thực phẩm là hội chứng cấp tính xảy ra đột ngột do ăn phải thức ăn có chất độc. Biểu hiện bằng các triệu chứng dạ dày, ruột (đau bụng, nôn, tiêu chảy...) hoặc những triệu chứng khác tùy theo nguyên nhân gây ngộ độc. 

Nhận biết một người bị ngộ độc thực phẩm 

Sau khi ăn hay uống một thực phẩm bị nhiễm độc, người bệnh thấy đột ngột có những triệu chứng (sau vài phút, vài giờ, có thể sau 1 ngày): buồn nôn và nôn ngay, có khi nôn cả ra máu, đau bụng, tiêu chảy nhiều lần (phân, nước tiểu có thể có máu) có thể không sốt hay sốt cao trên 38oC. 

Ở người cao tuổi và trẻ nhỏ dưới 5 tuổi, các triệu chứng thường nặng. Nếu nôn và đi ngoài nhiều lần sẽ bị mất nước, mất điện giải, trụy tim mạch rất dễ dẫn đến sốc nhiễm khuẩn nếu nguyên nhân do vi khuẩn gây nên. 

Vì thế phải rất lưu ý đến những dấu hiệu mất nước mà biểu hiện rõ nhất là nôn nhiều trên 5 lần, đi ngoài phân lỏng trên 5 lần, sốt cao, khô miệng, khô môi, mắt trũng, khát nước (cần lưu ý ở người già hay bị mất nước nặng lại không kêu khát nước do tuổi cao làm mất cảm giác khát); mạch nhanh, thở nhanh, mệt lả, có thể co giật, nước tiểu ít, sẫm màu. 

Làm gì khi bị ngộ độc thực phẩm? 

Trước một người bị ngộ độc hoặc nghi bị ngộ độc còn tỉnh táo, cần làm cho chất độc lẫn trong thức ăn bị đào thải ra ngoài càng nhanh càng tốt bằng cách dùng 2 ngón tay của chính bệnh nhân để ngoáy họng hay dùng một thìa nhỏ hoặc tăm bông đưa vào gốc lưỡi gây phản xạ nôn. 

Chú ý, khi bệnh nhân nôn để đầu cúi thấp hơn ngực, tránh bị sặc vào phổi. Trong trường hợp nếu biết chất độc là dầu hỏa, xăng, hóa chất trừ sâu thì không gây nôn vì gây nôn có thể sẽ làm bệnh nhân hít chất độc vào phổi hoặc lên cơn co giật khi đang gây nôn. 

Tại y tế cơ sở, nếu có điều kiện thì tiến hành rửa dạ dày càng sớm càng tốt, chậm nhất là 4 - 6 giờ sau khi ăn phải thức ăn có chất độc (không rửa dạ dày nếu bệnh nhân co giật, lơ mơ). Sau đó nhanh chóng cho bệnh nhân uống than hoạt (1g/kg cân nặng) đối với người lớn và 0,5g/kg cân nặng đối với trẻ em (than hoạt tính có thể uống nhắc lại với liều như vậy sau 3 - 4 giờ). Tiếp đó cho uống thuốc tẩy sunfat magnesium hoặc sorbitol để tống chất độc còn lại trong ruột và than hoạt qua đường phân. 

Sau khi cấp cứu tại chỗ, nên chuyển bệnh nhân đến y tế tuyến trên để được theo dõi và điều trị chuyên khoa. Trường hợp đến muộn, cần gửi bệnh nhân đến khoa hồi sức cấp cứu để xử trí. Có thể liên hệ với Trung tâm Chống độc Trung ương để hỏi thông tin khi cần thiết. 

BS. Vũ Ngọc Anh

Click đọc ngay…

Huỳnh quang và hàn the được phát hiện sử dụng trong công nghệ làm bún đều là hai hóa chất cấm rất nguy hiểm. Người ăn loại bún này có nguy cơ bị ung thư. 

Bún được làm bằng gạo nguyên chất sẽ có màu trắng đục song trên thị trường hiện nay, sợi bún rất trắng và trong rất bắt mắt. Nhiều cuộc kiểm tra của Cục An toàn Vệ sinh Thực phẩm cho hay, để tạo ra màu trắng đó, người ta đã thêm vào bún hóa chất Tinopal. 

Việc thêm hóa chất này cũng giúp bún để lâu khó thiu, không bị khô cứng. Bên cạnh đó, hàn the cũng là một hóa chất không thể thiếu của các gian thương khi sản xuất bún để tạo độ giòn, dai, không bết dính cho bún. 

Hóa chất cấm 

PGS.TS Nuyễn Duy Thịnh - Viện Công nghệ sinh học và Công nghệ thực phẩm Đại học Bách Khoa Hà Nội cho biết, Tinopal hay còn được gọi là chất huỳnh quang là chất được dùng trong công nghiệp sơn, sản xuất vải, giấy vì có màu óng ánh, đẹp. Chính vì thế, nhiều người đã bất chấp hậu quả để dùng hóa chất này trong quá trình làm bún bởi nó tạo độ bóng trên bề mặt sợi bún, làm cho sợi bún hấp dẫn hơn. 

Tuy nhiên, chuyên gia này nhấn mạnh, Tinopal tuyệt đối không được dùng trong thực phẩm do tính độc hại và có khả năng gây ung thư. Đáng lo ngại, bún lại được xếp vào danh sách nhóm thực phẩm thường xuyên dùng của người dân, trong khi Tinopal cũng được bán tràn lan trên mạng cũng như các chợ. 

“Việc tẩy trắng bún bằng chất huỳnh quang là một hành động gây nguy hại cho sức khỏe người ăn một cách trầm trọng. Tùy theo lượng độc tố vào cơ thể mà có thể gây ngộ độc cấp tính hoặc mãn tính. Nó có thể làm hư hại đường tiêu hóa, niêm mạc thành ruột có thể dẫn đến viêm loét ruột, dạ dày. Ở mức độ nặng, chúng tích tụ lâu dài sẽ gây suy gan, thận, thậm chí ung thư”, PGS Thịnh cho hay. 

Đồng quan điểm, PGS.TS Hồ Phú Hà – Trưởng bộ môn Công nghệ Thực phẩm khuyến cáo thêm, sử dụng huỳnh quang làm sáng bóng thực phẩm rất hại cho cơ thể vì nó chứa nhiều tạp chất, nhất là các kim loại nặng. Nếu sử dụng lâu dài, các tồn dư kim loại nặng sẽ tích tụ lại trong cơ thể rất nguy hiểm. 

Còn về hàn the, theo PGS Hà, đây là hóa chất không nằm trong danh mục các loại hóa chất phụ gia được Bộ Y tế cho phép sử dụng trong việc bảo quản và chế biến thực phẩm. Dùng hàn the liều cao có thể gây ngộ độc cấp, còn với liều lượng nhỏ tích tụ và gây ngộ đôc gan, thận, rất nguy hiểm cho cơ thể. 

Hàn the khi vào cơ thể không đào thải hết mà tích tụ lại bệnh. Trẻ ăn các thực phẩm có hàn the sẽ chậm phát triển, ảnh hưởng đến gan, thận… 

Nhận diện bún không an toàn

Về điều này, PGS Thịnh cho hay chất Tinopal trong bún dễ dàng nhận biết vì bản thân chất này là phát huỳnh quang, để trong bóng tối có khả năng phát ánh sáng. Do đó, cách đơn giản nhất là nhìn vào màu sắc của sợi bún. Bún được làm từ gạo nguyên chất, có sợi màu trắng đục hoặc tối màu. 

Ngược lại, bún chứa hàn the hay hóa chất bảo quản sẽ có màu trắng trong, sáng và sợi bún có độ bóng mẩy. Còn bún không chứa hàn the, sợi bún hơi nát, dễ đứt gãy và chạm vào có cảm giác hơi dính, nhuyễn. Bún chứa hàn the, sợi bún dai giòn hơn, khó đứt gãy. 

Bún không sử dụng hàn the và hóa chất mua về để hơi lâu hoặc qua ngày sẽ bị chua và ôi thiu. Những loại bún để 2-3 ngày chưa ôi thiu, khi nhai trong miệng không có mùi vị là loại sử dụng hàn the và hóa chất quá liều lượng. 

Các chuyên gia khuyến cáo người tiêu dùng cần thận trọng hơn với các sản phẩm bún, bánh tươi có màu trắng và độ bóng hơn dưới ánh sáng. Khi mua bún, người tiêu dùng nên dùng đèn cực tím như đèn soi tiền chiếu vào, nếu thấy bún phát sáng thì có nhiễm chất Tinopal. 

Riêng để thử hàn the, người tiêu dùng có thể dùng que thử được bán sẵn hoặc dùng bột nghệ cho vào, nếu thấy bún chuyển sang màu xám thì trong đó có chứa hàn the. 

(Theo Tri thức trẻ)

Click đọc ngay…

Theo tin từ Trung tâm Y tế huyện Phú Thiện (Gia Lai), đến chiều 1/7 đã có 10 trong tổng số 59 người phải nhập viện cấp cứu do ăn thịt bò chết ở làng Mun, xã Ia Ake được điều trị ổn định sức khỏe và xuất viện. Số người còn lại vẫn phải tiếp tục điều trị và sẽ được xuất viện trong những ngày tới. 

Nguyên nhân của vụ ngộ độc bắt đầu khi gia đình ông Rah Lan Im ở làng Mun có con bò chết, do tiếc của nên gia đình ông Im làm thịt con bò và chia cho 24 hộ dân trong làng Mun các thứ gồm xương, lòng và thịt để về chế biến thành các món ăn. 

Sau khi ăn, nhiều người bắt đầu có các triệu chứng buồn nôn, nôn, đau bụng, chóng mặt, tiêu chảy và được đưa đến Trung tâm Y tế huyện Phú Thiện cấp cứu. Ngay sau khi tiếp nhận thông tin về vụ ngộ độc thực phẩm, Trung tâm Y tế Dự phòng huyện Phú Thiện đã cùng với cán bộ xã Ia Ake xuống làng Mun để kiểm tra tình hình dịch tễ và thu gom toàn bộ thịt bò chết do các gia đình được chia phần đang phơi khô và nấu làm thức ăn nhưng chưa sử dụng hết để xử lý theo quy định. 

Chi cục ATVSTP tỉnh Gia Lai đã vào cuộc điều tra dịch tễ và tuyên truyền cho người dân các biện pháp tiêu độc khử trùng, vệ sinh môi trường và vận động người dân tuyệt đối không được ăn thịt gia súc gia cầm bị chết để phòng tránh ngộ độc. Đồng thời, tiến hành lấy mẫu thịt bò phơi khô và thịt bò nấu lá mì trong vụ ngộ độc này để kiểm nghiệm xác định nguyên nhân gây ngộ độc thực phẩm. 

Bên cạnh đó, tăng cường công tác truyền thông tại chỗ cho người dân về nguy cơ ngộ độc thực phẩm do ăn thịt gia súc, gia cầm bị bệnh hoặc bị chết; tuyệt đối không dùng gia súc, gia cầm bị bệnh hoặc bị chết để chế biến thực phẩm. Hướng dẫn người dân cách chế biến, sử dụng thực phẩm an toàn, không ăn thịt cóc, cá nóc, hái nấm rừng để ăn.

Click đọc ngay…